Introduction

In a dream world, anything can happen. When a person is awake, his mind functions with order and structure; there are logical limits and patterns. But when dreaming, there are no bounds to his imagination and he can fantasize the impossible – the impossible good, but also the opposite.

In the era of exile, “we are like dreamers,”1 the spiritual structure of the world is topsy-turvy. G‑dliness is hidden, the world appears to run on its own, and what is good and what is bad is not apparent. But this gestalt also allows for positive developments that defy our imagination, a good that we could not ordinarily conceive of.

The first part of the sichah to follow focuses on this potential for good, the possibility to make radical, almost unthinkable advances in our Divine service and revelation of previously hidden mystic Torah truths.

The second part of the sichah focuses on Yosef, a person who actualized the potential to make radical advances in exile. In one brief moment, he made the transition from a prisoner to the viceroy of Egypt. Specifically in the land of his hardship did he become most fruitful.2 His life provides us with an example of the way hardship and challenge can be transformed into springboards for growth.

Where Dreams Lead

In the beginning of Parshas Mikeitz, the Torah speaks of Pharaoh’s dreams. Similarly, Parshas Vayeishev, the previous week’s Torah portion, speaks of dreams – those of Yosef and of Pharaoh’s chief butler and chief baker.

א

אין אָנהויב פון פּרשת מקץ, און אַזוי אויך אין דער פריערדיקער סדרה, וישב, דערציילט די תורה וועגן חלומות: דער חלום פון פּרעה׳ן (אין פּרשת מקץ) און דער חלום פון יוסף׳ן, מיט די חלומות פון שר המשקים און שר האופים (אין פּרשת וישב).

All of these dreams were contributing factors leading to the exile in Egypt, the root of all exiles.3 Since everything takes place as a result of Divine providence, it follows logically that the result – exile – shares a connection with and resembles the contributing factors – dreams.

די אַלע חלומות זיינען געווען סיבות וועלכע האָבן געבראכט צו גלות מצרים – דער שרש פון אַלע גליות45. אַזוי ווי אַלע ענינים זיינען בהשגחה פּרטית, ממילא איז פאַרשטענדלעך, אַז דער מסובב – גלות, האָט אַ שייכות און איז ענלעך צו דער סיבה – חלום.

A Level above Contradictions

As explained in various sources, including Torah Or,4 the connection between exile and dreams is that dreams stem from the power of imagination, which has the capacity for two opposites to coexist simultaneously. For example, if a person thought about the matter beforehand, he could even dream about seeing an elephant fit through a needle’s hole.5

ב

די שייכות פון גלות צו חלום ווערט דערקלערט אין פאַרשידענע ערטער, און אויך אין תורה אור46, אַז חלום נעמט זיך פון כוח המדמה (פאָרשטעלונגס־כוח), וועלכער פאַראייניקט צוויי קעגנזאַצן צוזאַמען, ביז אפילו "פּילא בקופּא דמחטא" (אַן עלפאַנט אין אַן אויער פון אַ נאָדל), אויב ער האָט נאָר פריער געטראַכט וועגן דעם47.

Exile allows for contradictions of a similar nature. A person may think that he loves G‑d, and at the same time, he will love his own body and indulge its desires, even though these two loves cannot exist simultaneously. A person can live with such an internal dichotomy to the extent that, despite his professed love for G‑d, he can – as explained elsewhere – be engulfed by his physical desires and even violate G‑d’s will.

אַזוי אויך אין דער צייט פון גלות, דוכט זיך אים אויס אַז ער האָט ליב דעם אויבערשטן און פונדעסטוועגן האָט ער ליב זיין אייגעגעם גוף – כאָטש ביידע זאַכן קענען גלייכצייטיק ניט געמאָלט זיין, ביז וואַנען אַז (ווי עס ווערט אין אַ צווייטן אָרט דערקלערט) ער קען ליגן אין תאוות און אפילו עובר זיין אויף דעם אויבערשטנס רצון.

Torah Or continues,2 explaining that such internal contradictions are consistent with the state of exile. For example, the fact that after prayer, a person may act in an opposite manner than he resolved during prayer should not be taken as proof that his prayers, Torah study, and performance of mitzvos are worthless.6 This is not true. Instead, such a possibility results because exile is comparable to a dream state. Just as the source of a dream is from a very high source, one so transcendent in nature that it allows for the coexistence of opposites, so too a similarly transcendent source shines forth specifically in the era of exile. (Consult the abovementioned text, where this is explained at length.)

פונדעסטוועגן, פירט ער אויס דאָרט אין תורה אור, זאָל מען ניט מיינען, אַז וויבאַלד אַז נאָכן דאַוונען קען ער טאָן פאַרקערט ווי ער האָט געהאַלטן אין דאַוונען איז אַ ראי׳ אַז זיין תפלה מיט די תורה ומצות זיינען גאָרנישט, – איז דאָס ניט אַזוי. דער שרש פון חלום איז פון זייער אַ הויכן אָרט און דאָס לייכט בזמן הגלות דוקא (יעו״ש בארוכה).

What Is True and Genuine

To clarify the lesson that a person can derive from the above with regard to his own spiritual service: Every Jew’s soul is always whole, and the Torah he studies and mitzvos he performs are eternal.7 In contrast, his undesirable actions are merely of a fleeting nature, for every Jew will ultimately turn to G‑d in teshuvah.8 Accordingly, even at present, these undesirable acts are not viewed as enduring. They are like the “lying rivers” which, as described by our Sages,9 dry up even once in seven years. Hence, even when water is flowing in them, that water is unfit for use in the purification of a person who became ritually impure due to contact with a human corpse.10

In a similar way, evil can never outweigh good, for evil is transient while good always remains intact.

ג

די דערקלערונג דערפון אין עבודה בנפש האדם איז:

ביי יעדער אידן איז דער נפש האלקית אַלע מאָל גאַנץ. די תורה ומצות וואָס אַ איד טוט זיינען אייביק – לעולם ועד48. דאַקעגן די ניט ריכטיקע זאַכן וואָס ער טוט זיינען מער ניט ווי צייטווייליק (ווייל יעדער איד וועט דאָך סוף־כל־סוף תשובה טאָן), במילא איז אויך איצטער זיינען זיי ניט קיין דבר של קיימא (שטענדיקע זאַך), און אַזוי ווי נהרות המכזבין49 (טייכן וועלכע טריקענען אויס).

און דערפאַר קען ניט דער רע איבערוועגן חס ושלום דעם טוב, ווייל ער איז ניט קיין דבר של קיימא, דאַקעגן דער טוב איז אַלע מאָל גאַנץ.

The above explanations highlight an advantage the era of exile possesses over the era of the Beis HaMikdash. In the era of the Beis HaMikdash, the kochos pnimiyim, the internal powers of the soul – i.e., the powers of understanding, feeling, and the like – shone forth powerfully.11 These powers have inherent limitations – what is holy is holy, and what is impure is impure; the two cannot coexist. Thus, an impure person is forbidden to enter the Beis HaMikdash.12

In the era of exile, by contrast, the encompassing powers13 of the soul shine forth, and regarding them, there are no limitations. In a similar vein, the Torah relates14how G‑d “dwells with you, amidst your impurity.”

און אין דעם איז דאָ אַ מעלה אין זמן הגלות אויפן זמן הבית: אין זמן הבית האָבן געלויכטן די כחות "פּנימיים" (אינעווייניקסטע כוחות) פון דער נשמה50. און אויף דעם איז דאָ אַ הגבלה (באַגרענעצונג), דערפאַר טאָר אַ טמא ניט אַריינקומען אין מקדש. אָבער אין זמן פון גלות לייכטן די כחות מקיפים פון נשמה, און אין דעם זיינען ניטאָ קיינע באַגרענעצונגען, אַזוי ווי עס שטייט: השוכן אתם בתוך טמאותם51.

Abnormal Times Call for Unusual Responses

It is possible to derive the following lesson from the above concepts: There are those who err and maintain that the only path in Divine service is to follow a step-by-step progression, advancing from easier tasks to more difficult ones; until one has completed the initial stages, he cannot even begin to think of proceeding to more advanced ones.

Such an approach would have been appropriate if every dimension of the person’s conduct were well-arranged and orderly. However, presently, “we are like dreamers”;15the nature of the times allows for the coexistence of opposites, as mentioned above. Accordingly, our Divine service need not conform to sequential progression. One can – and should – carry out any type of Divine service that presents itself, following the spiritual parallel implied by our Sages’ directive,16 “Grab and eat; grab and drink;” i.e., hasten to perform mitzvos whenever the opportunity presents itself.

ד

די הוראה בפועל פון דעם איז:

ניט ווי די וועלכע האָבן אַ טעות און מיינען אַז דער איינציקער מעגלעכער וועג איז גיין מיט אַ מסודר׳דיקער עבודה פון גרינגער צו שווערער, און כל זמן ער איז ניט פאַרטיק מיט די ערשטע טרעפּ קען ער ניט אָנהויבן טראַכטן וועגן די העכערע טרעפּ. דאָס וואָלט געווען ריכטיק אויב אַלע ענינים וואָלטן געווען ביי אים מסודר׳דיק. וויבאַלד אָבער אַז "היינו כחולמים",
קען מען, און דאַרף מען, טאָן יעדע עבודה אין עבודת ה׳ וואָס קומט צו דער האַנט, לויט דער אָנווייזונג פון רז״ל52, חטוף ואכול חטוף ואישתי.

Even one whose spiritual level has sunk to the degree that “it is impossible for him… to begin serving G‑d unless he first repents for his past”17should not abandon his Jewish practice. As the Alter Rebbe rules in Tanya,18which communicates the Torah’s inner, mystic dimension (pnimiyus haTorah19), and in his Shulchan Aruch,20which communicates its revealed legal framework (galya d’Torah), such a person should also study the Torah and observe mitzvos. True, until he repents, he is adding energy to the forces of evil. Nevertheless, he can be certain that “none will ever remain estranged from Him”21 and he will ultimately do teshuvah. When he does, the Torah he studied and the mitzvos he performed will return with him.

און אפילו דער וואָס איז אין אַזאַ מצב וואָס אויף אים שטייט53 "אי אפשר... להתחיל לעבוד ה׳ בלי שיעשה תשובה על העבר תחלה", פונדעסטוועגן פּסק׳נט דער אַלטער רבי אין תניא54 – פּנימיות התורה, און אין שולחן ערוך55 – גליא דתורה, אַז אויך ער זאָל לערנען תורה און מקיים זיין מצות. כאָטש אַז דערווייל איז ער מוסיף כוח גו', מכל מקום איז ער דאָך זיכער שלא ידח ממנו נדח, און דעמאָלט וועט דאָך אויך זיין תורה און מצות צוריקקערן זיך מיט אים.

It’s Time to Uncover the Torah’s Mystic Secrets

The fact that presently our Divine service need not conform to sequential progression, and one should carry out all types of Divine service that present themselves, applies not only to the revealed dimension of the Torah, but also to its inner, mystic dimension and the customs and practices associated with it. An allusion to this can be found in the previously cited words of our Sages:12 “Grab and eat” can be interpreted as referring to the Torah’s revealed dimension, which is referred
to as “bread.”
22 And “grab and drink” can refer to the Torah’s inner, mystic dimension, which is referred to as “water.”23

ה

דאָס אַלץ איז ניט נאָר בנוגע גליא דתורה, נאָר אויך בנוגע פּנימיות התורה און אירע מנהגים און פירונגען, און לויט דער אָנווייזונג פון רז״ל: חטוף ואכול (– גליא דתורה, וואָס איז געגליכן צו לחם56), חטוף ואישתי (– פּנימיות התורה, וואָס איז געגליכן צו מים57).

True, in previous generations, one could not begin the study of pnimiyus haTorah until he underwent many preparatory stages. Nevertheless, the world’s spiritual climate has changed. In the present time, “it is a mitzvah to reveal this wisdom.”24 This is especially true after the revelation of the teachings of Chassidus by the Baal Shem Tov, the Alter Rebbe, and their successors. Pnimiyus haTorah has now become like all the disciplines of Torah study, and like them, every Jew is obligated to study it.25

הגם אַז מיט דורות פריער האָט מען ניט געקענט אָנהויבן לערנען פּנימיות התורה ביז מען איז פריער דורכגעגאַנגען כמה וכמה הכנות, איז אָבער אין די היינטיקע דורות "מצוה לגלות זאת החכמה"58 (אַ מצוה צו אַנטפּלעקן די דאָזיקע חכמה), ובפרט, נאָך דער התגלות פון תורת החסידות דורך דעם בעש״ט און כ״ק אדמו״ר הזקן און זייערע נאָכפאָלגער, איז דאָס געוואָרן אַזוי ווי אַלע חלקים פון תורה וואָס יעדער איד איז דאָך מחויב לערנען אַלע חלקים פון תורה59.

For the Light to Dawn

The approach – “Grab and eat; grab and drink,” i.e., continually advancing without reckoning with one’s spiritual standing or considering whether one is fit for or worthy of such study or practice – is comparable to a dream in which two conflicting subjects can coexist.

ו

און דורך דער הנהגה פון חטוף ואכול חטוף ואישתי, אַז מען וועט זיך ניט רעכענען מיטן אייגענעם צושטאַנד צי מען האַלט דערביי צי ניט, נאָר מען וועט האַלטן אין איין מערן אין תורה ומצות (וואָס דאָס איז ענלעך צו דעם ענין פון חלום כנ״ל),

Moreover, this approach relates not only to dreams and exile, but also to the manner in which the Jews will emerge from exile. Through increasing the light of the Torah and its mitzvos, we awaken the world from the slumber of exile and bring the true light of Redemption, as it is written,26 “G‑d will be an eternal light for you.” And, as we see, it is natural to wake from sleep when light shines.

– איז דורך דעם מערן דעם אור פון תורה ומצות גופא, נעמט מען אַוועק דעם גלות-שלאָף און מען ברענגט דעם אמת׳ן אור הגאולה, הוי׳ יהי׳ לך לאור עולם60, אַזוי ווי מען זעט אַז בשעת עס ווערט ליכטיק כאַפּט מען זיך אויף פון שלאָף.

The Ultimate Awakening

The above concepts point to the lesson to be taken from the fact that dreams led to both the exile in Egypt and, ultimately, the Exodus from that land. The Egyptian exile was the most difficult of all exiles. For that reason, all subsequent exiles are also referred to as Egypt.27 Nevertheless, that exile specifically made possible a great advance, as alluded to in the promise,28 “Afterwards, they will emerge with great wealth.”

ז

און דאָס איז די אָנווייזונג פון דעם וואָס חלומות זיינען געווען אַ סיבה צו גלות מצרים און יציאת מצרים.

גלות מצרים איז געווען דער שווערסטער גלות, דערפאַר ווערן אַלע גליות אָנגערופן מצרים61, פונדעסטוועגן איז מען דוקא דורך דעם גלות צוגעקומען צום "ואחרי כן יצאו ברכוש גדול"62.

Similar concepts apply regarding the present exile. True, all of our Divine service during the era of exile is comparable to a dream state. Nevertheless, the transcendent quality associated with dreams makes it possible to attain a loftier level of Divine service, to leap to a rung beyond all expectations and increase the light of the Torah and its mitzvos. This light will rouse the world from the slumber of exile and lead to the fulfillment of the prophecy,29 “As in the days of your exodus from Egypt, I will show the people wonders,” with the coming of Mashiach; may it take place speedily, in our days.

אַזוי אויך אין איצטיקן גלות, כאָטש די גאַנצע עבודה אין דער צייט פון גלות אין אַן ענין פון חלום, פונדעסטוועגן, איז אדרבה, מצד דעם גופא וואָס עס איז אין אַן אופן פון חלום, קען מען זיך אַרויפכאַפּן צו אַ העכערער מדריגה, אין אַן אופן פון איבערשפּרינגען, און מערן דעם אור פון תורה ומצות, וואָס דאָס נעמט אַוועק דעם שלאָף פון גלות און ברעגגט צום "כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות״63, בביאת משיח צדקנו במהרה בימינו.

(Adapted from a sichah delivered on Yud-Tes Kislev, 5717 [1956])

(משיחת חג הגאולה, י״ט כסלו, תשי״ז)

* * *

A Springboard for Growth

The above concept – that through exile, one achieves a great ascent – is also alluded to in this week’s Torah reading, in the rationale shared by Yosef for giving Ephraim his name,30 “G‑d made me fruitful in the land of my hardship.” It is specifically his “hardship” that made Yosef “fruitful,” leading to an increase in light for him.

ח

דער דערמאָנטער ענין – אַז דורכן גלות דוקא ווערט אַ גרעסערע עלי׳, איז מרומז אויך אין היינטיקער סדרה, אין דעם טעם פאַרוואָס אפרים איז אָנגערופן געוואָרן מיט דעם נאָמען, ווייל "כי הפרני אלקים בארץ עניי". דורך ארץ "עניי" (אָרעמקייט) דוקא איז געוואָרן דער הפרני (מערן מיך), אַ תוספות אור אין יוסף׳ן.

Yosef’s innate spiritual level was extremely lofty. For this reason, Toras Chayim31and other sources clarify why Yosef was punished for asking Pharaoh’s butler to mention him to Pharaoh, i.e., for seeking natural means to resolve his difficulties, although Yaakov did the same.32

Yaakov related to a level of G‑dly light that could be enclothed within and adapted to the structure of the Seder Hahishtalshelus, the chainlike progression of spiritual worlds that is the source of the natural order. Therefore, he worried that perhaps his sins would influence his fate.33 Accordingly, it was necessary for him to seek natural means. Yosef, by contrast, is identified as tzaddik elyon, “the lofty tzaddik.” On his level, he should not have feared anything and should not have used natural means.

די מעלה פון יוסף פאַר זיך אַליין איז זייער אַ הויכע. און ווי דערקלערט אין תורת חיים64 און אין פאַרשידענע ערטער דער טעם פאַרוואָס יוסף איז באַשטראָפט געוואָרן פאַר דעם וואָס ער האָט געמאַכט כלים אין טבע, כאָטש אַז יעקב האָט אויך אזוי געטאָןכ*, ווייל יעקב איז געווען אין סדר השתלשלות, האָט ער מורא געהאַט שמא יגרום החטא65, דערפאַר האָט ער געדאַרפט מאַכן כלים אין טבע, אָבער יוסף צדיק עליון, האָט מצד זיין מדרגה ניט געדאַרפט מורא האָבן פאַר קיינע ענינים און ניט געדאַרפט אָנקומען צו טבע.

Similar concepts are explained in the above source with regard to the verse,34 “Yosef recognized his brothers, but they did not recognize him.” Like the Patriarchs, Yosef’s brothers were shepherds, choosing this occupation in order to remove themselves from the disturbances of the world.

ד. ז. שטייט דאָרט אויך – אויפן פּסוק ויכר יוסף את אחיו והם לא הכירוהו – דער טעם, פאַרוואָס זיינען די שבטים, אַזוי אויך די אָבות, געווען רועי צאן (פּאַסטוכער), אָפּגעזונדערט פון וועלט, בכדי אַז וועלט זאָל זיי ניט שטערן.

Yosef, by contrast, was on such a lofty spiritual level that, although he was thoroughly involved in worldly activities, he remained at one with G‑d. He served as the ruler of Egypt. Pharaoh had decreed, “without your consent, no man shall raise his arm….35 The straightforward meaning of that verse – and the understanding of a verse never departs from its straightforward meaning36 – is that before an Egyptian could put on his weaponry,37 he would have to ask Yosef. Even while Yosef was engrossed in such activities, he was utterly at one (davuk) with G‑dliness. His brothers were therefore unable to recognize him because they could not understand how he could be so involved with material matters and still maintain such a lofty spiritual consciousness.

אָבער יוסף איז געווען אין אַזאַ מדריגה, אַז ער האָט געקענט זיין אין וועלט, אַ הערשער אין מצרים, אַז "בלעדיך לא ירים איש גו׳", וואָס אין מקרא יוצא מידי פשוטו, יעדער מצרי ווען ער האָט געוואָלט אָנטאָן כלי זיין האָט ער געדאַרפט פרעגן ביי יוסף׳ן, און כאָטש יוסף האָט זיך דערמיט פאַרנומען, איז ער בשעת מעשה געשטאַנען בתכלית הדביקות באלקות.

Nevertheless, despite being on such an elevated spiritual rung, Yosef had to experience “the land of my hardship” in order to become “fruitful.”

נאָך דעם אַלעמען, דורך וואָס איז ער צוגעקומען צו ״הפרני״ – דורך "בארץ עניי" דוקא.

Where G‑d’s Intent Lies

The narrative of Yosef serves as a lesson for every Jew: When the soul descends into the body, and to this material world (in general and in particular), when it confronts the challenges presented by the era of exile, he should realize that they are not intended to serve as a source of hardship. Instead, they possess a unique positive quality.

ט

דער דערמאָנטער סיפּור מיט יוסף׳ן איז אַן אָנווייזונג צו אַלע אידן, אַז דער ענין פון ירידת הנשמה בגוף אין עולם הזה בכלל און אין דעם זמן הגלות בפרט, איז דאָס ניט ח״ו אויף מאַטערן זיך, נאָר אין דעם איז פאַראַן א באַזונדערע מעלה.

The ultimate purpose of the downward, chainlike progression of different spiritual worlds is not for the sake of the lofty spiritual realms,38 for their coming into existence represents a descent from the radiance of His countenance for them. Instead, the ultimate purpose is this lowly material world, because the power of G‑d’s Essence is vested in this world.

דער תכלית66 פון השתלשלות העולמות איז ניט צוליב די עולמות העליונים, וויבאַלד אַז פאַר זיי איז עס אַ ירידה מאור פּניו יתברך, נאָר דער תכלית איז אין עולם הזה התחתון דוקא, וואָרום אין עולם הזה שטייט דער כוח העצמות.

In this world itself, it is necessary to permeate the lowest levels. For this reason, it was not possible to receive the Torah before the exile in Egypt. It was specifically through experiencing the iron crucible39 of the Egyptian exile that the Jews became fit receptacles to receive the Torah. Our Sages40 emphasize this point, stating that the Jews received the Torah because of their descent into Egypt.

און אין עולם הזה גופא – האָט מען פאַר גלות מצרים ניט געקענט מקבל זיין די תורה, נאָר דוקא דורכן כור הברזל פון גלות מצרים איז מען געוואָרן כלים אויף קבלת התורה, און ווי עס דרש׳נען67 רז״ל, אַז פאַרוואָס האָבן אידן מקבל געווען די תורה –
ווייל למצרים ירדתם גו'.

Marching Out of Exile

These concepts are also alluded to in the verse,41 “I sent – tirgalti a leader to Ephraim; he took them upon his arms.”

י

און דאָס איז אויך וואָס עס שטייט68 ואנכי תרגלתי לאפרים:

Our Sages state42 that were even one of the 600,000 men who were present at the Giving of the Torah not to have been there, the Torah would not have been given, Heaven forbid, even to Moshe. This is hinted at by the verse,43 “Here I (Anochi) am, in the midst of 600,000 people on foot.” It was because of the presence of each of those 600,000, even those who are comparable to feet, that the Torah was given and G‑d’s declaration, Anochi Havayah Elokecha (“I am G‑d your L‑rd”), was made at Sinai. Indeed, the presence of those comparable to feet was of primary importance. (As explained in another source, the “feet” refer to the Divine service of kabbalas ol, the acceptance of G‑d’s yoke.) It was these 600,000 who enabled the Torah, which begins with Anochi, G‑d’s Essence, to be drawn down to Moshe.

ביי מתן תורה שטייט69, אַז אויב עס וואָלט געווען ששים ריבוא חסר אחד – זעקס הונדערט טויזנט ווייניקער איינער – (ווען דער אחד וואָלט ניט געווען) וואָלט ניט געגעבן געוואָרן די תורה חס ושלום אפילו צו משה׳ן. וואָס דאָס איז דאָך מרומז אין פסוק70, שש מאות אלף רגלי העם אשר אנכי בקרבו, אַז דורך דעם וואָס עס זיינען געווען אַלע שש מאות אלף, אויך די רגלים (פיס), און דער עיקר די רגלים (ווי עס ווערט אין אַן אַנדער אָרט דערקלערט די מעלה פון רגל – קבלת עול), איז געגעבן געוואָרן די תורה וואָס הויבט זיך אָן מיט אנכי, אַז עס איז נמשך געוואָרן דער "אנכי" צו משה׳ן.

On this basis, it is possible to understand the reference to Ephraim in the verse cited above. Ephraim’s spiritual thrust is reflected by the verse, “G‑d made me fruitful in the land of my hardship.” Through the exile in Egypt, the Jews came to the ultimate spiritual peak, the Giving of the Torah. This motif is also hinted at by the verse, “I senta leader to Ephraim.” The root letters of the word tirgalti, translated as “I sent,” are the same as the word regel, meaning “foot.” Through Divine service of kabbalas ol, described with the analogy of feet, it is possible to relate to Anochi, G‑d’s Essence, He Who can truly say “I am Who I am,” above all explanation or categorization.44

דערפאַר איז בשעת דער פּסוק רעדט וועגן אפרים׳ן, וואָס זיין ענין איז כי הפרני אלקים בארץ עניי, אַז דורך מצרים קומט מען צו צום תכלית העילוי פון מתן תורה, זאָגט ער אויף דעם – ואנכי תרגלתי לאפרים, אַז דורך "תרגלתי" לשון רגל, – ד. ה. די עבודה פון קבלת עול, – דורך דעם קומט מען צו צום אנכי מי שאנכי.

Likkutei Sichos, Volume 1, P. 85ff. (Adapted from a sichah delivered on Shavuos, 5713 [1953])

(משיחת חג השבועות, תשי״ג)