Introduction

In chassidic lore, certain gems of wisdom and inspiration have been passed down generation after generation. Each Rebbe has reviewed the insight shared by his predecessors and added his own understanding, adapting the ideas to the mindset of his time and setting.

The sichah to follow contains two of these jewels:

a) The Alter Rebbe’s interpretation1 of the verse,2 “Abundant waters cannot quench the love.” In Torah Or, the Alter Rebbe interprets the verse as teaching that “the many waters,” the worries and challenges a person faces in earning his livelihood, “cannot quench” the fiery love for G‑d that burns in the heart of every Jew.

b) The Baal Shem Tov’s interpretation3 of the command,4 “Enter the ark.” Teivah, the Hebrew word for “ark,” also means “word.” The Baal Shem Tov taught that a person must “enter” – put himself into and be encompassed by – the words of Torah study and prayer he recites. In this way, he can rest assured that he will not be inundated and swept away by the deluge of challenges and struggles with which G‑d presents him.

The Rebbe weaves together these two teachings and presents them in a manner that provides guidance for a person to apply in his everyday experience.

A New Look at a Well-Known Story

In Torah Or,5 the Alter Rebbe explains that the Flood was not merely a punishment but also a process of purification. Prior to the Flood, the world had been sullied by strife, corruption, and violence, and the Flood cleansed and purified it. Therefore, the waters of the Flood inundated the earth for 40 days, corresponding to the 40 seah6required for a mikveh. For this reason, the waters of the Flood are referred to as “the waters of Noach,”7for in Hebrew, the name Noach connotes tranquility and satisfaction.

א

אין תורה אור פ׳ נח ווערט דערקלערט, אַז דער מבול איז געווען ניט נאָר אַ שטראָף, נאָר אויך אַן ענין פון טהרה (רייניקונג), – דער מבול האָט מטהר געווען די וועלט, וועלכע איז פאַרן מבול געווען אַן אומריינע. און דערפאַר איז דער מבול געווען 40 טעג – אַנטקעגן די 40 סאה פון מקוה. דערפאַר ווערט דער מבול אָנגערופן ״מי נח״29 – נייחא דרוחא (נחת רוח)30.

In the above source, the Alter Rebbe associates the waters of the Flood with the “abundant waters,”8 the worries and challenges a person faces in earning his livelihood. Ultimately, these “abundant waters” cleanse a person of his undesirable traits, enabling him to attain tranquility and contentment.

דאָס זעלבע – ווערט דאָרט אין תורה אור אויספירלעך דערקלערט – איז אויך בנוגע דאגות און טרדות פון פרנסה, וועלכע ווערן אָנגערופן "מים רבים" (פיל וואַסערן), שווענקען זיי אַראָפּ ביים מענטשן די ענינים וועלכע דאַרפן ניט זיין, און פּועל׳ן דערמיט אויך אַ "נייחא דרוחא".

Going Beyond Self

The parallel between the worries and challenges a person faces in earning his livelihood, the Flood, and a mikveh can be explained as follows: The inner purpose of immersion in a mikveh is for a person to engender bittul within himself. Thus, Rambam9 describes how one should “immerse himself in the waters of pure knowledge.” To enable this, the volume of a mikveh must be 40 seah, i.e., a sufficient amount of water “to encompass one’s entire body.”10The Hebrew wordtevilah (טבילה), “immersion,” contains the same letters as the word הביטל, bittul.11Through immersion in a mikveh, a person cultivates an attitude of bittul that takes him beyond his self-concern, elevating him and transforming him into a medium for holiness.

ב

די דערקלערונג וועגן דער שייכות צווישן דאגות פרנסה, מבול און מקוה – איז אַזוי:

דער פנימיות׳דיקער ענין פון מקוה איז "ביטול", אַזוי ווי דער רמב״ם31 שרייבט "שיטבול במי הדעת הטהור" (ער זאָל זיך טובל זיין אין די וואַסערן פון ריינעם דעת). דעריבער דאַרף אַ מקוה האַלטן פערציק סאה, וואָס דאָס איז די מאָס "שכל גופו עולה בהן"32, ד. ה. וואָס זיי נעמען אַרום דעם גאַנצן מענטשלעכן קערפּער, און "טבילה" איז די זעלבע אותיות ווי "הביטל"33, ד. ה. אַז דער ביטול וואָס ער גייט אַרויס פון זיין איך פּועל׳ט אין אים אַן עלי׳ (דערהויבונג), אַז ער ווערט אַ כלי צו קדושה.

This is also the true purpose why a person is destined from Above to confront financial worries. Even though they may temporarily upset and confound him, causing him to be crestfallen, ultimately they will break his egocentricity and motivate him to step out of his self-concern. Through this process he becomes a medium for holiness.

דאָס איז אויך די אמת׳ע כוונה וואָס מען גיט דעם מענטשן דאגות הפרנסה. כאָטש עס שטערט און צעמישט אים צייטווייליק, ווערט ער אָבער דורך דעם צעבראָכן ביי זיך און גייט אַרויס פון זיין אייגענעם איך – און דורך דעם ווערט ער אַ כלי צו קדושה.

No Need for Delay

Since the ultimate intent of the financial pressures a person experiences is not, Heaven forbid, to punish him, but to wash away and cleanse him of undesirable traits, his personal process of purification need not be a lengthy one; it can be accomplished in a brief moment. Once a person grasps the inner Divine intent in having been sent the particular challenges confronting him and works to bring about the inner changes these challenges require him to undergo, this alone will suffice. He can then immediately proceed to attain a state of tranquility and contentment in both material and spiritual matters.

ג

איז וויבאַלד אַז די אמת׳ע כוונה איז ניט אים צו באַשטראָפן ח״ו, נאָר בכדי אַראָפּצושווענקען און אָפּרייניקן פון אים די ניט־גוטע זאַכן – במילא פאַרשטייט זיך, אַז דאָס קען אָפּגעטאָן ווערן אויך אין איין מינוט – אויב אין איין רגע וועט ער אַרויסנעמען די כוונה פנימית דערפון, און פּועל׳ן ביי זיך דאָס וואָס דער ענין דאַרף אויפטאָן – איז ער שוין דערמיט אַליין יוצא, און עם קען שוין ביי אים ווערן דער "נייחא" סיי אין גש­מיות סיי אין רוחניות.

Adapted from the sichos delivered on Shabbos Parshas Bereishis 5713 [1952]

(משיחת ש״פ בראשית תשי״ג)

Two Types of Distractions

The “raging waters”12 of the Flood originated in two sources: “the awesome depths of the earth” and “the portals of heaven.”13 Similarly, the factors that confront a person with difficulties and challenges are also divided into these same two categories: a) “the awesome depths of the earth” – challenges of a material nature; for example, worries about his livelihood and the like; and b) “the portals of heaven” – difficulties stemming from lofty spiritual concerns; for example, involvement in communal affairs and the like, which can present obstacles that impede one from studying the Torah and observing the mitzvos.

ד

די "מים הזדונים" (בייזע וואַסערן) פון מבול ווערן איינגעטיילט אין צוויי טיילן: א. תהום רבה, ב. ארובות השמים. אַזוי אויך ווערן די מענטשלעכע טירדות און שטערונגען איינגעטיילט אויף די זעלבע צוויי טיילן׃

"תהום רבה" (אַ גרויסער אָפּגרונט) מיינט די טרדות פון גשמיות׳דיקע, נידעריקע ענינים, טרדות הפרנסה א. אַ. וו. "ארובות השמים" מיינט טרדות וועלכע קומען פון רוחניות׳דיקע, הויכע ענינים, אַזוי ווי עסקנות ציבורית וכדומה, וועלכע שטערן אָבער דעם מענטשן צו לערנען און מקיים זיין מצוות.

True, involvement in communal affairs is necessary, but such involvement should not be allowed to conflict with one’s Torah study or the observance of mitzvos. For studying the Torah and performing itsmitzvos enable a person to establish a bond with G‑d;14 through that bond, G‑dly energy and vitality are drawn down to the person, as reflected by the verse,15 “You who cling to G‑d are all alive today.” If, however, that connection is lacking and a person fails to carry out that which the Shulchan Aruch requires of him, of what value are all the praiseworthy activities in which he is involved?

אמת טאַקע, מען דאַרף טאָן אין עסקנות ציבורית, אָבער דאָס דאַרף ניט שטערן צו לערנען תורה און מקיים זיין מצוות. וואָרום דער ענין פון מצוות איז, אַז דורך זיי ווערט "ואתם הדבקים בד׳ אלקיכם חיים כולכם היום״34 – זיי פאַרבינדן דעם מענטשן וועלכער איז מקיים די מצוה מיט דעם אויבערשטן35, און דורך דעם ווערט נמשך צו אים ג־טלעכע חיות. אָבער אויב עס פעלט אין דעם – איז וואָס איז דער אויפטו פון זיין פאַרנעמען זיך אין די אַלע זאַכן, בשעת ער טוט ניט דאָס וואָס עס שטייט אין שולחן ערוך.

His rationalization – that he is occupied with “the portals of heaven,” lofty spiritual pursuits – is erroneous. Such a rationalization does not originate in the G‑dly soul but rather in the animal soul. The clearest proof of this is that it poses a hindrance to the study of the Torah and the observance of the mitzvos as prescribed by the Shulchan Aruch. Obviously, this is a state of affairs that is not something holy, but the polar opposite.

דאָס וואָס עד טענה׳ט, אַז ער איז פאַרנומען מיט ״ארובות השמים״ – מיט רוחניות׳דיקע ענינים – איז אַ טעות. די דאָזיקע טענה קומט ניט פון נפש האלקית נאָר פון נפש הבהמית. די בעסטע ראי׳ אויף דעם איז, אַז וויבאַלד אַז דאָס איז אַ שטער צו לימוד התורה און קיום המצוות לויטן דין פון שולחן ערוך – איז דאָס זיכער אַן ענין וואָס איז היפך פון קדושה.

Since his involvement does not stem from holiness – even though the matters themselves concern “the portals of heaven” – it will lead him progressively lower, until the point that he finds that he has descended from the heights of “the portals of heaven” to “the awesome depths of the earth,” and he is steeped in base, materialistic concerns.

און וויבאַלד אַז עס איז היפך פון קדושה, איז כאָטש ער איז דאָך דערווייל פאַרנומען מיט ״ארובות השמים", אָבער סוף כל סוף גייט ער ר״ל נידעריקער און נידעריקער, ביז אַז פון "ארובות השמים" ווערט "תהום רבה".

The Baal Shem Tov’s Advice

The advice suggested by the Torah to protect oneself from being engulfed by the waters of the Flood – both from those Floodwaters that originate in “the awesome depths of the earth” and from those that originate in “the portals of heaven” – is to “enter the ark.”16 The Baal Shem Tov17 interprets the word ark, teivah, which in Hebrew also means “word,” as referring to the teivos, the “words” of Torah study and prayer. A person must “enter” the words of Torah study and prayer and be encompassed by them. He can then rest assured that he will not be inundated and swept away by the “raging waters”; that even under the direst of circumstances, “Noach, the righteous man”18 and the members of his household will remain sound and intact.

ה

די עצה צו די מי המבול (די וואַסערן פון מבול), – סיי פון תהום רבה און סיי פון ארובות השמים – איז "בוא אל התיבה"36 (קום אַריין אין דער תיבה). ״תיבה״ – טייטשט דער בעל שם טוב – מיינט די תיבות (ווערטער) פון תורה און תפילה. אַריינקומען אין "תיבה" מיינט, אַז מען דאַרף אַריינגיין אין די אותיות פון תורה און תפילה – זיין אַרומגערינגלט פון זיי, וואָס דעמאָלט איז זיכער אַז קיין זאַך וועט אים נישט פאַרפלייצן, און דער "נח איש צדיק" מיט זיינע בני בית וועלן בלייבן גאַנץ.

Therefore, as the day begins, immediately upon awakening from sleep and prior to embarking on his daily mundane activities with their attendant “raging waters,” he declares, “I thankfully acknowledge You… for You have restored my soul within me.”19With these words he recognizes that the vitality of his soul comes solely from G‑d. Afterwards, he recites the morning blessings, thanking G‑d for every particular expression of goodness that he has been granted. For example, He praises G‑d “Who clothes the naked.” On the surface, this blessing seems to be without purpose. What does he mean by blessing G‑d “Who clothes the naked”? After all, he owns clothing and seemingly is not in need of Divine assistance to dress. The same question pertains to all the other Morning Blessings recited daily.

דערפאַר איז דער סדר היום, אַז באַלד ווי מען שטייט אויף פון שלאָף, איידער מען גייט נאָך אַריין אין וועלט – אין די ״מים הזדונים״ – זאָגט מען די ערשטע זאַך "מודה אני לפניך כו׳ שהחזרת בי נשמתי"37. ער איז מודה אַז דאָס לעבן פון זיין נשמה איז נאָר פון דעם אויבערשטן. דערנאָך זאָגט ער ברכות השחר און דאַנקט דעם אויבערשטן אויף יעדן פרט באַזונדער: מלביש ערומים
א. אַ. וו. כאָטש ער האָט דאָך אין פלוג וואָס אָנצוטאָן, איז וואָס מיינט די ברכה מלביש ערומים – און אַזוי אויך די איבעריקע ברכות?

This question can be resolved based on our Sages’ statement,20 “Who is wise? One who sees what will come about.” The Alter Rebbe21 interprets that adage as meaning that a wise man is one who sees how all existence is brought into being each moment from absolute nothingness; who realizes that at each and every moment all existence is being created anew from G‑dliness.

נאָר ווייל איזהו חכם הרואה את הנולד38, ווער איז אַ חכם? דער וואָס זעט ווי אַלץ ווערט נולד (באַשאַפן) יעדער רגע מאין ליש39, – ער ווייסט אַז איטלעכע רגע ווערט דער "יש" נתהווה פון אלקות.

To cite a parallel: The Zohar22teaches that Rav Yeisa the Elder would pray that G‑d grant him his sustenance. Even when his food for that day had already been prepared for him and was ready to be eaten, Rav Yeisa would not eat until he recited his prayers. Now, why would one pray to G‑d for his sustenance when his food is already prepared for him?

אַזוי ווי עס שטייט אין זוהר40, אַז רב ייסא סבא פלעגט מתפלל זיין אַז דער אויבערשטער זאָל אים געבן זיין שפּייז. ד. ה. אַז אפילו בשעת דער עסן איז געווען אָנגעגרייט פאַר אים, פלעגט ער ניט עסן ביז ער פלעגט מתפלל זיין די תפילה. איז אין פלוג קען מען פרעגן: וואָס איז שייך מתפלל צו זיין אַז דער אויבערשטער זאָל אים צושיקן שפּייז, ווען ער האָט שוין דעם עסן אָנגעגרייט פאַר אים?

In resolution: In and of itself, every created entity is in essence absolute nothingness, just as it was before it came into being. The fact that it does exist is only because G‑d in His goodness continuously renews its being, as we say in our prayers, “Who out of His goodness continuously renews every day the work of Creation.” For this reason, it is always relevant to pray for one’s sustenance, even though “his food is already on the table.” The same holds true in regard to man’s other needs. Since food, clothing, and all other material needs are in essence nothingness, it is therefore necessary for a person to pray to G‑d to renew their existence so that he have what he needs.

נאָר דער ענין איז, אַז יעדער באַשעפעניש מצד זיך אַליין ווערט שטענדיק אין ואפס אַזוי ווי ער איז געווען פאַר זיין באַשאַפונג, און דאָס וואָס ער איז דאָך פאַראַן, איז דאָס נאָר צוליב דעם וואָס דער אויבערשטער מיט זיין גוטסקייט באַנייט אים שטענדיק, ווי עס שטייט: המחדש בטובו בכל יום תמיד מעשה בראשית. דעריבער איז שייך מתפלל צו זיין אויך דאַן ווען דער עסן ליגט שוין אויפן טיש, און אַזוי אויך ביי אַנדערע הצטרכות׳ן. ווייל די שפּייז וועלכע איז געווען מיט אַ מינוט פריער – איז דאָך מצד עצמו שוין געוואָרן אין ואפס, – דאַרף ער דעריבער מתפלל זיין צום אויבערשטן ער זאָל דאָס באַנייען כדי ער זאָל האָבן וואָס ער דאַרף.

A person who begins his day with prayer understands that in and of themselves, physical entities do not exist; G‑d must renew their existence continuously. He realizes that the entire world exists only in order to fulfill G‑d’s intent; as quoted in G‑d’s name,23 “I created it for the sake of My honor.” That outlook enables one to occupy himself in matters of this world without fear of being engulfed by the “raging waters.”

בשעת ער האָט די הקדמה פון תפילה, ווייסט ער אַז מצד זיך אַליין האָט דער גשמי קיין קיום ניט, און נאָר דער אויבערשטער דאַרף אים שטענדיק באַנייען, און אַז די גאַנצע מציאות פון וועלט איז בלויז כדי אויסצופירן דעם אויבערשטנס כוונה פון ״ולכבודי בראתיו״ וגו׳41 – דעמאָלט קען ער אַריינגיין אין די ענינים פון עולם הזה און האָט ניט וואָס מורא צו האָבן פאַר די "מים הזדונים".

By and large, before a person prays, he operates under the assumption that the world is of primary importance,24 that it exists as an independent entity. When guided by such an outlook, his focus will be on his material affairs. He will take it as self-understood that whatever the Torah allows him to do is certainly permissible. And as long as a person does not know that a certain activity or entity is forbidden, he will assume it permitted. To explain the logic according to halachic reasoning: When there is doubt as to the ownership of an article, the legal ruling is rendered based on the chazakah, the presumption of ownership. Since the holder of the property is its presumed owner, then, to cite our Sages’ words,25 “When one seeks to expropriate money or property from another, the burden of proof for his claim rests on him.” Similarly, in this instance the chazakah, the basic presumption under which the person operates, is worldliness, and that is what colors his entire life outlook. Therefore, he sees no reason to deny himself any permitted material satisfaction, even when there is doubt as to whether it is indeed permissible.

When, in contrast, a person is motivated by the outlook that in fact there is no existence other than G‑d, his focus is entirely different. He realizes that only G‑d truly exists, and that He is continuously renewing the existence of the world from absolute nothingness solely in order to bring about the fulfillment of the Divine intent of establishing for Himself a dwelling in these lower realms.26 This was the reason that G‑d created the world, and it is for this reason that He continuously maintains its existence.

When a person internalizes such an outlook, the only existence that he views as real and substantial is that which leads to the fulfillment of G‑d’s intent. As a result, he adopts an outlook directly opposite to that which was mentioned previously. Instead of viewing “whatever (the Torah) allows as certainly permissible,” his starting point is “What is forbidden – and that this runs contrary to G‑d’s intent in creation – is certainly to be refrained from.” This refers not only to matters clearly forbidden by Torah Law, but also to unnecessary indulgence.

When the yetzer hara approaches such a person to try to convince him that a particular behavior is not mere indulgence but rather a necessity, he retorts, “Bring proof!” Since the fundamental presumption (the chazakah) under which he operates is that everything is G‑dliness, it follows that he must have a reason and a purpose for any worldly matters he engages in, for as stated above, “When one seeks to expropriate property from another, the burden of proof for his claim rests on him.”

איידער ער דאַוונט, איז ביי אים אָפּגעלייגט אַז וועלט איז אַן עיקר42, עס איז ח״ו אַ מציאות פאַר זיך, דעמאָלט איז ביי אים גאַנץ פּשוט אַז דאָס וואָס מען מעג, מעג מען אַוודאי טאן, און דאָס וואָס מען ווייסט ניט זיכער אַז מען טאָר ניט – מעג מען אויך, ווארום מען דאַרף דאָך שטעלן יעדע זאַך אויף איר חזקה, און די חזקה איז – וועלט.

בשעת אָבער דער אָפּלייג איז, אַז באמת איז ניטאָ קיין מציאות, עס איז פאַראַן נאָר דער אויבערשטער און ער אַיז מחדש די וועלט פון אין ואפס המוחלט צוליב דער כוונה פון נתאוה הקב״ה להיות לו יתברך דירה בתחתונים43 (דער אויבערשטער האָט באַשאַפן די וועלט ווייל ער האָט געוואָלט האָבן אַ דירה, כביכול, דאָ למטה) – דעמאָלט איז דאָך "מציאות" נאָר דאָס וואָס עס ברענגט צו דער דאָזיקער כוונה, דערפאַר ברענגט דאָס צו אַן אומגעקערטן אויספיר: דאָס וואָס מען טאָר ניט – און במילא אין ווידערשפּרוך צו דער דאָזיקער כוונה – טאָר מען ניט, און ניט בלויז דברים האסורים, נאָר אפילו מותרות (אומנויטיקע זאַכן), טאָר מען אויך ניט. איז בשעת דער יצר הרע קומט צו גיין מיט אַ טענה און זאָגט אַז דאָס דאַרף מען, ענטפערט מען אים: ברענג אַ ראי׳! וואָרום די חזקה איז דאָך אַז עס איז פאַראַן בלויז אלקות, ממילא איז דאָך "המוציא מחבירו עליו הראי׳"44 (דער וועלכער וויל עפּעס אַרויסבאַקומען פונעם צווייטן מוז ער ברענגען די ראי׳ אַז ער איז גערעכט).

This outlook explains a classic chassidic expression,27 “What is forbidden is forbidden, and what is permitted is superfluous.”

און לויט דעם חסידישן וואָרט׃ ״וואָס מען טאָר ניט – טאָר מען ניט, און וואס מען מעג – דאַרף מען ניט".

Such an approach is the direct result of “entering the ark,” of immersing oneself in the words of Torah and prayer so that one always be encompassed by them. When a person accepts as a given that the primary existence is Torah and prayer and that everything else exists only for their sake, his entire life is oriented in that direction. His involvement in material matters – which is obviously a must, for maintaining one’s physical well-being is essential – is itself transformed into an act of Divine service, or at least into a factor contributing to his Divine service.

און דאָס איז דער ענין פון "בא אל התיבה״ – אַריינגיין אין די ״תיבות״ פון תורה און תפילה – זיין שטענדיק אַרומגערינגלט פון זיי. און בשעת ביי אים ווערט אָפּגעלייגט אַז דער עיקר מציאות איז תורה און תפילה און אַלע אַנדערע זאַכן זיינען נאָר צוליב דעם, דעמאָלט איז כאָטש אפילו ער איז זיך עוסק אין גשמיות וכו׳ ווייל מען דאַרף דאָך האָבן אַ געזונטן גוף, ווערט דאָס זעלבסט אַן עבודה, אָדער אַן ענין צוליב עבודה.

The only way to free oneself from the worries and challenges posed by the waters of the Flood – both those stemming from “the awesome depths of the earth” and from “the portals of heaven” – is to “enter the ark” of Torah study and prayer. Then, the person is no longer connected to anything unrelated to holiness. Instead, all his activities and even his everyday needs are permeated with the approach of “Know G‑d in all your ways.”28

די איינציקע עצה ווי אַזוי פטור צו ווערן פון די מבול־וואַסערן, סיי פון תהום רבה סיי פון ארובות השמים איז – בא אל התיבה. דעמאָלט האָט ער ניט קיין שייכות צו קיין זאַך וואָס איז ניט קיין ענין פון קדושה, און אַלע זיינע ענינים און באַדערפענישן ווערן ביי אים אויסגעשטעלט אין אַן אופן פון "בכל דרכיך דעהו״45.

LIKKUTEI SICHOS VOLUME 1, P. 6FF. Adapted from the sichos delivered on Shabbos Parshas Bereishis 5717 [1956

(משיחת ש״פ בראשית תשי״ז)