Introduction

Long before Freud and others like him spoke of the significance of dreams, our Sages1 understood that dreams teach volumes about who a person is, what his aspirations are, and what his future may be. In the sichah that follows, the Rebbe analyzes Yosef’s dreams and explains the lessons that can be derived from them, not only for him but for the Jewish people for all time.

Two Dreams, Two Messages

The Torah relates Yosef’s two dreams shortly after the beginning of Parshas Vayeishev. Both dreams foretell that Yosef would be granted dominion over his brothers and they would bow down to him. (The second dream has only one addition: Not only would the eleven stars, Yosef’s brothers, bow to him, but also “the sun and the moon” – Yaakov and Bilhah.)2

Later, in Parshas Mikeitz, the Torah relates that Pharaoh also had two dreams. In that instance as well, both dreams had the same meaning. With regard to Pharaoh’s dreams, however, the Torah tells us why they were repeated – to show that the events alluded to were imminent.3

The Torah does not give an explanation regarding the repetition of Yosef’s dreams. The second dream’s addition, that Yaakov and Bilhah would also bow down to Yosef, is not significant enough to warrant the dream’s repetition – indeed, these additional details could have been alluded to in the first dream. As such, the implication is that the two dreams, although sharing the same general meaning, reflect two different concepts.

א

אין אָנהויב פון היינטיקער סדרה (וישב) ווערט דערציילט וועגן די צוויי חלומות וואָס האָבן זיך גע׳חלומ׳ט יוסף׳ן, וואָס דער מיין פון ביידע חלומות איז געווען דער זעלבער: זיי האָבן ביידע מרמז געווען אַז יוסף וועט געוועלטיקן איבער זיינע ברידער און זיי וועלן זיך צו אים בוקן. [אין צווייטן חלום איז בלויז צוגעקומען, אז אויך "השמש והירח", יעקב און בלהה – ניט נאָר די עלף שטערן, די ברידער, ווי אין ערשטן חלום – וועלן זיך צו אים משתחוה זיין]. אויך באַ פּרעה׳ן ווערט דערציילט (אין פּ׳ מקץ) וועגן צוויי חלומות וואָס האָבן זיך אים גע׳חלומ׳ט, און אויך ביי אים זיינען ביידע חלומות געווען מיט דעם זעלבן מיין. אָבער דאָרט, ביי פּרעה, גיט די תורה אַ טעם "ועל השנות החלום", פאַרוואָס דער חלום איז איבערגע׳חזר׳ט געוואָרן, ווייל "וממהר האלקים לעשותו" (דער אויבערשטער איילט זיך דעם חלום צו פאַרווירקלעכן). דאַקעגן באַ יוסף׳ן גיט די תורה ניט אָן קיין שום טעם פאַרוואָס זיין חלום האָט זיך איבערגע׳חזר׳ט. און כאָטש אַז אין צווייטן חלום איז כנ״ל צוגעקומען דער רמז וועגן דעם אַז אויך יעקב און בלהה וועלן זיך בוקן צו יוסף׳ן, ווי אויבן דערמאָנט, איז עס אָבער ניט קיין גענוגנדער טעם פאַר דער ווידערהאָלונג פון חלום, ווייל מ׳האָט עס יוסף'ן געקענט מרמז זיין אין ערשטן חלום. איז דערפון פאַרשטאַנדיק, אַז הגם אַז דער מיין פון די צוויי חלומות פון יוסף׳ן איז געווען דער זעלבער, זיינען זיי דאָך מרמז אויף צוויי באַזונדערע ענינים.

We must thus endeavor to understand the significance of these two dreams, and the lesson they hold for us, for “The deeds of the Patriarchs are a sign to their descendants.”4Although Yosef is not considered one of the Patriarchs, the events that occurred to him relate to us all because his Divine service was a direct extension of Yaakov’s. As implied by the verse,5 “These are the offspring of Yaakov: Yosef...,” it is Yosef who drew down Yaakov’s spiritual influence into the worlds of Beriah, Yetzirah, and Asiyah, and into our material world.

דאַרף מען פאַרשטיין, וואָס זיינען די צוויי באַזונדערע ענינים פון די חלומות און וואָס איז די הוראה פון זיי פאַר אונז, ווייל, ווי גערעדט כמה פעמים, איז דאָך ״מעשה אבות״ – וואָס אין דעם גייען אויך אַריין די פּאַסירונגען פון יוסף׳ן, וואָרום ער האָט דאָך ממשיך געווען און דורכגעפירט אין וועלט, אין עולמות בי״ע, די ענינים פון יעקב׳ן, ווי עס שטייט: ״אלה תולדות יעקב יוסף״א – אַ סימן (אין הוראה) לבניםב.

A Jew Dreams Differently than a Non-Jew

The difference between Yosef’s two dreams can be explained as follows: The first concerned material objects; he and his brothers were binding sheaves in the field.6 The second dream involved objects in the heavenly sphere – the sun, moon, and stars.7

ב

דער אונטערשייד פון די צוויי חלומות פון יוסף איז: דער ערשטער חלום איז געווען וועגן ערדישע זאַכן, "והנה אנחנו מאלמים אלמים בתוך השדה״, און דער צווייטער חלום – וועגן "השמש והירח ואחד עשר כוכבים", עניני שמים.

Pharaoh’s dreams, by contrast, both concerned worldly matters. One focused on cows (the animal kingdom) and the other on ears of grain (plants). Pharaoh did not dream of the heavenly realm at all. Moreover, even with regard to worldly matters, his dreams followed a downward trend:8 first, he dreamt about the cows, and afterwards about the ears of grain.9 Yosef, by contrast, followed the pattern, “Always ascend higher with regard to holy matters.”10 Thus, he first dreamt about material matters, then about heavenly matters, the sun, moon, and stars.

ביי פּרעה זיינען ביידע חלומות געווען ערדישע זאַכן: איין חלום איז געווען וועגן סוג ה״חי" (פּרות), און דער צווייטער – וועגן סוג ה״צומח" (שבלים), אָבער צו הימלישע זאַכן האָט פּרעה קיין שייכות ניט געהאַט. אין עניני ארץ גופא איז דער סדר ביי פּרעה געווען: "פּוחת והולך"ג, וואָס ווייטער אַלץ נידעריקער – פריער דער חלום וועגן פּרות און שפּעטער וועגן שבליםד. אָבער ביי יוסף׳ן איז געווען דער סדר פון "מעלין בקודש", וואָס אַמאָל אַלץ העכער אין קדושה – פריער דער חלום וועגן עניני ארץ און שפּעטער וועגן "השמש והירח ואחד עשר כוכבים".

This indicates a broader difference between Jews and non-Jews. Even while a Jew is involved with material concerns, he lives on two planes simultaneously. Not only is he involved with this physical world, but he shares a connection to the spiritual truth of the World to Come.

My revered father-in-law, the Rebbe, once expressed this concept as follows: When he was arrested in 5687 (1927), one of the Russian interrogators threatened him with a revolver. The Rebbe responded: “Only those who have many gods and one world are frightened by such an item. A person who has one G‑d and two worlds has nothing whatsoever to be afraid of.”11

The Rebbe was not speaking of living first in this world and then in the World to Come. Instead, he meant that even while living in this material world, a Jew shares a connection with a loftier, spiritual realm.

This connection follows a pattern of ascent, as alluded to in the verse,12 “A ladder was erected on the earth and its top reached into the heavens.” The “ladder” of a Jew’s Divine service has its base in lowly, material concerns, yet it reaches “into the heavens,” to the highest spiritual planes.

דאָס איז דער אַלגעמייגער אונטערשייד צווישן א אידן און, להבדיל, אַ ניט אידן. אַ איד, אויך זייענדיק אין עולם הזה, האָט ער אַ פאַרבונד מיט ביידע וועלטן, ניט נאָר מיט דער גשמיות פון דער וועלט, נאָר אויך מיט די רוחניות פון עולם הבא. ווי כ״ק מו״ח אדמו״ר האָט געזאָגט (ווען איינער פון די אויספאָרשער, – אין דער צייט וואָס דער רבי איז געווען אַרעסטירט אין רוסלאַנד אין יאָר תרפ״ז – האָט דעם רבי׳ן געדראָט מיט אַ רעוואָלווער): אַז די וואָס האָבן אַ סך געטער און איין וועלט, שרעקן זיך פאַר אַ רעוואָלווער; אָבער דער וואָס האָט איין ג־ט און צוויי וועלטן האָט זיך ניט וואָס צו שרעקןה. מיינט עס ניט אַז אַ איד האָט צוויי וועלטן אין צוויי באַזונדערע צייטן, נאָר אויך ווען ער איז אין עולם הזה איז ער פאַרבונדן מיט אַ העכערער, רוחניות׳דיקער וועלט. און דער סדר פון דעם פאַרבונד איז מלמטה למעלה: "סלם מצב ארצה וראשו מגיע השמימה״ – "סלם", דער עבודה־לייטער פון אַ אידן, הייבט זיך אָן פון נידעריקע ענינים, "ארצה", און פון דעם דערגרייכט ער ביז צו די העכסטע רוחניות׳דיקע מדריגות – "השמימה".

Fusing the Material and the Spiritual

The Torah’s narratives are all precise in detail, each providing us with a directive in our Divine service.13 Accordingly, the fact that Yosef had two dreams (one concerning material matters and another concerning heavenly matters) bearing the same message serves as a lesson for every Jew, teaching him to fuse both his worlds – the material and the spiritual – into a single entity. Not only should a Jew’s material concerns not hinder his Divine service, they should complement it until, ultimately, the material world becomes one with the spiritual.14

ג

אַלע ענינים פון תורה זיינען דאָך בדיוק און יעדער פּרט פון זיי איז אַ הוראהו אין עבודה. איז מובן, אַז דאָס וואָס אין פּשטות איז דער מיין דער זעלבער אין ביידע יוסף׳ס חלומות, כאָטש זיי ריידן וועגן צוויי באַזונדערע וועלטן פון ארץ און שמים – איז עס אַ הוראה פאַר אַ אידן אַז ער דאַרף מאַכן פון ביידע וועלטן – גשמיות און רוחניות – איין זאַך: ניט נאָר דאַרף די גשמיות פון אַ אידן ניט שטערן צו רוחניות, נאָר זי זאָל אויך צוהעלפן אין עבודה, ביז אַז פון די גשמיות זאָל ווערן רוחניותז.

Although the Zohar states,15 “The strength of the body is the weakness of the soul,” this does not contradict the above. The Zohar is referring, not to the body’s physical health, but to the strength of its desires and the fervor of its longing for material things. By contrast, preserving the body’s physical health is a necessity, as Rambam writes,16“Maintaining a healthy and sound body is among the paths of G‑d,” enabling one to know and to serve G‑d.

(דאָס וואָס עס שטייט אין זוהרח "תוקפא דגופא חולשא דנשמתא", אַז די שטאַרקייט פון גוף איז די שוואַכקייט פון דער נשמה, מיינט עס ניט דעם גשמיות׳דיקן געזונט פון גוף, נאָר די שטאַרקייט פון תאוות און דעם קאָך אין קערפּערליכע זאַכן. אָבער בריאות הגוף אַליין איז אַדרבה, מען מוז עס האָבן צו עבודת השם, ווי דער רמב״ם זאָגטט: "היות הגוף בריא ושלם מדרכי השם הוא", אַז דער גוף זאָל זיין געזונט און גאַנץ איז עס פון די וועגן פון (דינען און וויסן) דעם אויבערשטן).

To explain: This concept that all material concerns – eating, drinking, and our other activities – should be carried out for a spiritual purpose, to serve G‑d, is inherent to the makeup of every Jew, even simple people, as reflected in the following well-known story.17

When they were young children, the Rebbe Rashab and his brother Reb Zalman Aharon were arguing about the difference between Jews and non-Jews. To provide an answer, their father, the Rebbe Maharash summoned his attendant, Ben Tzion, a simple Jew with little Torah scholarship.

“Ben Tzion, did you eat today?” the Rebbe asked him.

“Yes.”

“Did you eat well?”

“What do you mean ‘well?’ Thank G‑d, I’m satisfied.”

“Why did you eat?”

“In order to live.”

“And why do you live?”

“To be a Jew, and to do what G‑d wants,” the attendant answered, sighing slightly.

Afterwards, the Rebbe Maharash told his children: “Do you see? A Jew’s nature is to eat in order to live. And he lives in order to be a Jew and do what G‑d wants. He even sighs because he feels that he has yet to live by these values according to a truly objective standard.”

און דער ענין, אַז אַלע גשמיות׳דיקע ענינים ווי עסן, טרינקען און זיין גאַנצער לעבן איז צוליב רוחניות, צוליב דינען דעם אויבערשטן, איז פאַראַן אין דער נאַטור פון יעדן אידן, אפילו פון אנשים פּשוטים. און ווי עס איז ידוע דער סיפּורי פון כ״ק אדמו״ר מהר״ש (בשייכות מיטן וויכוח פון דעם רבי׳ן נ״ע (כ״ק אדמו״ר מהורש״ב) מיט זיין ברודער רז״א, ווען זיי זיינען געווען נאָך קליינע קינדער, וועגן דער מעלה פון אַ אידן אויף אַ ניט אידן): דער רבי מהר״ש האָט געפרעגט ביי בן ציון דעם משרת: "בן ציון, האָסטע געגעסן?" האָט דער משרת געענטפערט׃ "יע". האָט אים דער רבי מהר״ש געפרעגט: "האָסטו גוט געגעסן?" האָט ער געענטפערט: "וואָס הייסט גוט, זאַט ברוך השם". האָט אים דער רבי ווידער געפרעגט: "און צוליב וואָס האָסטו געגעסן?" ענטפערט בן ציון: "כדי צו לעבן״. ״און צוליב וואָס לעבסטו?״ – האָט אים דער רבי געפרעגט. האָט בן ציון געענטפערט: "כדי איך זאָל קענען זיין אַ איד און טאָן וואָס דער אויבערשטער וויל", און דער משרת האָט דערביי אַ קרעכץ געטאָן. שפּעטער האָט דער רבי מהר״ש געזאָגט צו די קינדער: "איר זעט, אַ איד, בטבעו, עסט כדי ער זאָל לעבן, און דאַרף לעבן כדי ער זאָל קענען זיין אַ איד און טאָן וואָס דער אויבערשטער הייסט און גיט נאָך אַ קרעכץ אויך, ער פילט אַז עס איז נאָך ניט מיטן ריינעם אמת".

Moreover, since a Jew desires and intends that all his material concerns be connected with the spiritual, they are indeed considered as such. As the Baal Shem Tov would say,18 “Wherever a person’s desire is, there he himself is to be found.”

און וויבאַלד אַז אַ איד האָט ביי אַלע זיינע גשמיות׳דיקע זאַכן אַ כוונה און אַ ווילן צו רוחניות, ווערן זיי טאַקע רוחניות, ווי דער מאמר הבעל שם טוב: "וואו דער רצון פון אַ מענטשן איז – דאָרט איז ער אַליין"יא.

To Reap, One Must Plow and Sow

The above applies to the general concept conveyed by Yosef’s dreams. Moreover, the particular details of the individual dreams also convey lessons. The first dream begins with Yosef and his brothers binding sheaves of grain in the field.

ד

דאָס איז בנוגע די צוויי חלומות־יוסף אין אַלגעמיין. וואָס איז אָבער די הוראה פון די באַזונדערע פרטים אין די ביידע חלומות?

Yosef’s dreams immediately began with work, in contrast to the dreams of Pharaoh, which did not involve any effort on his part. This reflects one of the fundamental differences between the realm of holiness and the realm of kelipah, evil. G‑dly influence can be granted to kelipah without Divine service being required. Thus, on the phrase,19 “which we ate in Egypt without charge,” our Sages comment,20 “without mitzvos.” In Egypt, in the realm of kelipah, food and overall material well-being is granted without Divine service and without mitzvos. In the realm of holiness, by contrast, nothing is unearned; this would be considered “bread of shame.”21 All Divine influence is earned by effort.

This lesson, the importance of work, is relevant to a Jew as he progresses up the ladder of Divine service. As in Yosef’s first dream, he must begin to work with worldly matters, for the ladder is “erected on the earth,” but he must proceed to include the spiritual, “reaching the heavens,” as in Yosef’s second dream.

דער ערשטער חלום פון יוסף׳ן הויבט זיך אָן: "והנה אנחנו מאלמים אלמים בתוך השדה", ווי יוסף מיט די שבטים בינדן צוזאַמען סנאָפּעס אין פעלד. יוסף׳ס חלומות הויבן זיך באַלד אָן מיט אַרבעט, מיט עבודה. ניט ווי אין די חלומות פון פּרעה וואו עס רעדט זיך אינגאַנצן ניט וועגן קיין שום עבודה.

וואָס דאָס איז דער אַלגעמיינער אונטערשייד צווישן קדושה און קליפּה. אין קליפּה איז לאו דוקא דודך עבודה: ״אשר נאכל במצרים חנם״, – אין מצרים, אין קליפּה, האָט מען געגעבן עסן "חנם", אָן עבודה פון מצוותיב; אָבער אין קדושה איז ניטאָ קיין "נהמא דכסופא" (קיין אומזיסטער ברויט), יעדער המשכה און השפּעה מלמעלה קומט נאָר דורך עבודה. און דאָס איז די הוראה פאַר אַ אידן, אַז באַלד ווי ער הויבט אָן צו גיין אויפן "סלם" דאַרף זיין די עבודה מיט עניני ארץ, "מצב ארצה" (ווי אין יוסף׳ס ערשטן חלום), ביז ער קומט צו צו עניני שמים, "וראשו מגיע השמימה" (ווי אין יוסף׳ס צווייטן חלום).

Three Themes in Our Divine Service

What constitutes a Jew’s work? Binding together sheaves. Every stalk of grain is a separate entity, growing in its own place. Man’s service involves uniting these distinct entities into larger composites, sheaves.22

Where is this activity carried out? “In the field,” an analogy for our material world.

Herein lies a lesson: A Jew’s soul descends into this world, the field, which is characterized by separation.23 It is the realm of kelipah, as reflected by the description of Esav24 as “a man of the field.”

As a soul descends into this world, it becomes enclothed in the body and the animal soul. The latter are characterized by an awareness of self, and of one’s distinction from others. The soul’s task “in the field” is to nullify this sense of self and separation engendered by the body and the animal soul, and “to bind together sheaves” by joining all the potentials of the body and animal soul in the service of G‑d.

ה

אין וואָס באַשטייט די עבודה? – "מאלמים אלמים". די זאַנגען פון וועלכע מען בינדט צונויף די אלומים, וואַקסט יעדע איינציקע פון זיי אין אַ באַזונדער אָרט וגומא (גריבל) און זיי זיינען אָפּגעטיילט איינע פון דער צווייטער. איז די עבודה פון אַ מענטשן זיי צוזאַמענצונעמען און צו פאַראייניקן אין "אלמים", אין סנאָפּעסיג. וואו טוט מען די עבודה? – "בתוך השדה", אין פעלד. און אין דעם איז די הוראה׃ די נשמה פון אַ אידן קומט אַראָפּ למטה אין "שדה", עולם הזה, וואָס איז אַן אָרט פון פּירודיד, פון קליפּות און סטרא אחרא ("עשו איש שדה"), זי טוט זיך אָן אין אַ גוף און נפש הבהמית, וואָס זיינען אַ יש און מציאות פאַר זיך – און די עבודה איז אין "שדה", צו מבטל זיין די ישות און פּירוד וואָס קומען מצד דעם גוף און נפש הבהמית, און צוזאַמענקלייבן און פאַראייניקן אַלע זיינע כחות צו עבודת ה׳ – "מאלמים אלומים".

After this task is accomplished, a different phase of Divine service is necessary: “Your sheaves… bowed down to my sheaf;” the sheaves of the brothers must nullify themselves before the sheaf of Yosef HaTzaddik.

To explain: The entire Jewish people constitute a single body, one organism.25 In the human body, there are three organs – the brain, the heart, and the liver – which control the functioning of the entire body,26 and to which all the other organs intrinsically submit themselves. This particularly applies to the brain. Only when the body is controlled by these three organs, especially the brain, is it healthy.

Similar concepts apply to the body of the Jewish people. It is not sufficient for a person to carry out the service of “binding together sheaves in the field,” nullifying the natural tendencies of the faculties of the body and the animal soul and uniting them in the service of G‑d. Even after a person himself becomes “a sheaf” (i.e., as a result of this service, he becomes a unified entity), a product of Divine service, he must negate himself before the “sheaf” of Yosef HaTzaddik – the Rebbe, the leader of the generation, the head of the Jewish people.27The leader directs the entire Jewish people and controls their functioning, as a head directs the function of all the body’s limbs and organs.28

נאָך אָט־דער עבודה פון "מאלמים אלומים בתוך השדה" דאַרף ערשט זיין די עבודה פון "ותשתחוין לאלמתי", די השתחוי׳ און ביטול צו דער "אלומה" פון יוסף הצדיק. אַלע אידן זיינען דאָך איין "קומה שלימה"טו (איין גאַנצע געשטאַלט). איז פּונקט ווי אין געשטאַלט פון מענטשלעכן קערפּער, מוזן אַלע אברים זיין בטל צו די "תלת שליטין"טז (מוחא, ליבא וכבדא – די דריי הויפּט אברים, מוח, האַרץ און לעבער וואָס געוועלטיקן איבערן גאַנצן גוף) און בעיקר מוז זיין דער ביטול פון אַלע אברים צום קאָפּ, וואָס דוקא דאַן איז עס אַ געזונטער גוף; אַזוי איז עס אויך אין דער "קומה שלימה" פון כלל ישראל. עס איז ניט גענוג וואָס ער טוט די עבודה פון "מאלמים אלמים", וואָס ער איז מבטל די כחות פון גוף ונפש הבהמית און ער פאַראייניקט זיי צו דינען דעם אויבערשטן; נאָכדעם ווי ער ווערט אַן "אלומה" (אַ ציור פון עבודה), דאַרף זי ערשט זיין בטל צו דער "אלומה" פון יוסף הצדיק, צו דעם רבי׳ן, דעם נשיא הדור, וואָס ער איז דער ראש פון קומת ישראליז, וועלכער גיט הוראות און פירט אָן מיט אַלע אידן, פּונקט ווי אַ קאָפּ פירט אָן מיט אַלע אברי הגוףיח.

Indeed, from an inward perspective, the mission of “binding together sheaves” must be preceded by “bowing down to Yosef’s sheaf,” becoming batel to the tzaddik of the generation. The logic is that a Jew’s ability to carry out his mission in “the field,” our material world, stems from the inner bittul of his soul to Yosef HaTzaddik.29In practice, however, a Jew’s Divine service must ascend step by step. Thus he must first carry out the lower task of “binding together sheaves,” and afterwards he negates his sheaf, (i.e., his spiritual identity) to the leader of the generation, bowing down to Yosef’s sheaf.”

בפּנימיות הענין, איז אויך פאַר דער עבודה פון "מאלמים אלמים" פאַראַן דער "ותשתחוין לאלומתי", דער ביטול צום צדיק הדור; וואָרום דאָס גופא וואָס אַ איד קען טאָן די עבודה "בתוך השדה", איז עס דורך דעם ביטול פּנימי וואָס אַ נשמה האָט צו יוסף הצדיקיט. אָבער אין סדר העבודה פון אַ אידן מלמטה למעלה דאַרף פריער קומען די נידעריקערע מדריגה פון "מאלמים אלמים" און דערנאָך מבטל זיין די "אלומה", אויך דעם קדושה׳דיקן ציור, צום נשיא – "ותשתחוין לאלמתי".

On the Spiritual Plane

Even after carrying out all these stages of Divine service, one is nevertheless “in the field,” i.e., within the context of material existence, at the base of “the ladder erected on the earth,” (i.e., in the frame of reference described in the first of Yosef’s dreams). The ultimate intent, however, is to entirely transcend the limits of the body and the animal soul. This is the true meaning of the concept of spending “all of one’s days in teshuvah,30as explained in Likkutei Torah.31

The inner dimension of teshuvah isfor “the soul to return to G‑d, Who granted it,”32i.e., establishing the same level of connection as the soul experienced before being enclothed in a body. This does not mean – G‑d forbid, actual death – leaving the body and the animal soul, but rather that the body, while remaining alive and a part of the material world, will no longer veil G‑dliness. This is the purpose of the soul’s descent to this material plane, that while enclothed in the body, it will unite with G‑d, “Who granted it,” bonded with Him to the same degree as before its descent.

ו

אָבער נאָך דער גאַנצער עבודה איז מען נאָך אַלץ "בתוך השדה", אין דער דרגא פון "מצב ארצה" (דער ערשטער חלום פון יוסף׳ן). די כוונה איז אָבער צו אַרויסגיין אינגאַנצן פון די הגבלות פון גוף און נפש הבהמית, וואָס דאָס איז דער אמת׳ער ענין פון (כל ימיו ב)תשובה, ווי ס׳איז מבואר אין לקוטי תורהכ, אַז דער פּנימיות הענין פון תשובה איז "והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה"כא, אַז די נשמה פון אַ אידן זאָל זיך אומקערן צו דעם אויבערשטן און זיין אין דער זעלבער דרגא ווי זי איז געווען איידער זי איז אַראָפּגעקומען אין גוף (מען מיינט ניט ח״ו אַרויסגיין פון גוף און נפש הבהמית, נאָר אַז זייענדיק דאָ למטה אין אַ גוף זאָל דער גוף כלל ניט מעלים זיין), וואָס צוליב דעם איז געווען די גאַנצע ירידת הנשמה למטה: אויך זייענדיק אין גוף זאָל זי קענען זיין פאַראיינציקט מיט דעם אויבערשטן "אשר נתנה", ווי זי איז עס געווען פאַר דער ירידה.

This is alluded to by Yosef’s second dream, which speaks only of heavenly matters. The person has already left the field; he has completed his entire Divine service amidst material concerns. Therefore, in the second dream, there is no mention of the task of binding sheaves, establishing unity among discrete entities, for this work has already been accomplished. On this level, the task involves only spiritual service, enabling “the soul to return to G‑d, Who granted it.”

און דאָס איז דער באַדייט פון צווייטן חלום, וואָס אין אים רעדט זיך נאָר וועגן עניני שמים. פון "שדה" איז ער שוין אַרויס; ער האָט אָפּגעטאָן די גאַנצע עבודה מיט ענינים ארציים. דערפאַר ווערט דאָ, אין צווייטן חלום, שוין ניט דערמאָנט אַן עבודה פון "מאלמים", פון צוזאַמעננעמען דברים נפרדים, ווייל די עבודה האָט ער שוין אָפּגעטאָן. זיין עבודה איז איצט נאָר אין עניני שמים, אין ענינים רוחניים – "והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה".

Nevertheless, even on this advanced level, the task of negating one’s spiritual self-image to the leader of the generation is still relevant and therefore repeated in the second dream. The eleven stars (i.e., one who has reached the level of “stars”) must bow down to Yosef. This emphasizes that the inner bittul to Yosef is not only required “in the field.” One might think since that realm is characterized by separation, such a commitment is necessary to prevent nurture being sapped by the forces of kelipah,33 but that there is no need for such bittul when one is involved only with spiritual matters. Herein lies the lesson of the second dream – that the eleven stars bowed in utter self-nullification to Yosef HaTzaddik. Even when one has reached the highest levels – “his head reaches the heavens” – such bittul is necessary.

אָבער די עבודה פון מבטל זיין דעם ציור פּנימי צום נשיא הדור ווערט איבערגע׳חזר׳ט אויך אין צווייטן חלום – "ואחד עשר כוכבים (אויך אין דעם ציור פון כוכבים) משתחוים לי"; מען זאָל ניט מיינען, אַז דער ביטול פּנימי צו יוסף׳ן פאָדערט זיך נאָר ווען מ׳טוט די עבודה "בתוך השדה", וואָס איז אַן אָרט פון פּירוד, דאַרף מען זיך דאָרט באַוואָרענען אַז קליפּה זאָל ניט האָבן קיין יניקה; אָבער ווען מ׳האָט צו טאָן נאָר מיט עניני שמים, מוז שוין ניט זיין אָט־דער ביטול – אויף דעם איז די הוראה פון צווייטן חלום: "ואחד עשר כוכבים משתחוים לי", אַז די השתחוואה און ביטול צו יוסף הצדיק מוז אויך זיין אַפילו ווען מ׳האַלט ביי דער העכסטער עבודה פון "וראשו מגיע השמימה".

Crowning Efforts

We can summarize the lessons taught by Yosef’s dreams as follows. First and foremost, work is necessary. Effort and labor are the rungs of the ladder by which a Jew can ascend and establish his connection with G‑d. Although all Jews are “sons of kings,”34 and, indeed (as stated in other sources), “kings”35 themselves, this does not mean they need not expend effort. On the contrary, as explained above, all influence received in the realm of holiness comes through work. Nevertheless, since we are speaking about “kings,” every small effort is considered as if it were strenuous labor. In return, G‑d will grant them “the feasts of Shlomoh at the height of his reign,”36 and even more. But still, effort is required.

We are promised, “If you labor, you will find,”37 i.e., you will attain accomplishments that you could not have expected previously, just as a discovered object is not anticipated. Indeed, the attainments will be far out of proportion to one’s efforts, lifting one to the highest spiritual rungs, “his head reaching the heavens.”

ז

און דאָס זיינען די הויפּט־נקודות וואָס מיר לערנען אַרויס פון די חלומות פון יוסף הצדיק: צום אַלעם ערשטן מוז זיין עבודה. דוקא דאָס איז דער סולם אויף וועלכן אַ איד קען זיך אויפהויבן אין זיין פאַרבונד מיט דעם אויבערשטן. מען זאָל ניט מיינען, אַז וויבאַלד אַלע אידן זיינען "בני מלכים"כב, אָדער, נאָך מערער, ווי עס שטייט אַמאָלכג: "מלכים" הם, דאַרפן זיי דעריבער ניט קיין עבודה. איז די אויבנגעזאָגטע הוראה, אַז אַלע השפּעות פון קדושה קומען נאָר דורך עבודה. נאָר וויבאַלד עס האַנדלט זיך וועגן מלכים, איז ביי זיי יעדער קלייניקייט אַ גאַנצע עבודה און דער אויבערשטער וועט זיי טאַקע דערפאַר באַלוינען "כסעודת שלמה בשעתו (ווען ער איו געווען מלך)" און נאָך מערער. אָבער עבודה מוז זיין. און ווען מען וועט האָרעווען אין עבודה – "יגעת", וועט מען דאַן צוקומען אויך צו אַזעלכע מדריגות אויף וועלכע מען ריכט זיך גאָרניט – "ומצאת"כד (ווי אַ מציאה וואָס מ׳געפינט אומגעריכטערהייט), ד. ה. אַ סך מערער ווי לויט זיין יגעת – עבודה, ביז מען קומט צו צום "וראשו מגיע השמימה".

The second directive is that, regardless of one’s level of Divine service, all of one’s efforts should be accompanied by a commitment of self-nullification to the head and leader of the generation.

די צווייטע הוראה איז, אַז אין אַלע סאָרטן עבודה מוז זיין דער ביטול צום ראש ומנהיג ישראל – ביי וועלכער דרגא מען זאָל ניט האַלטן.

And when a person “nullifies his own will,” G‑d “will nullify the wills of others before your will.”38The term “others” is plural, referring to the concealment of G‑d in this material world, which allows for the mistaken conception that there is more than one source of influence, Heaven forbid. In that vein, our Sages state39 with regard to the plural form used in the statement,40 “Let us make man,” “Let one who desires to err, err.”

When a person rises above this frame of reference and nullifies his will, he becomes a fit vessel to receive all the forms of influence imparted by Yosef, the tzaddik who is the foundation of the world.41

און בשעת עס וועט זיין דער "בטל רצונך", וועט דער אויבערשטער מבטל זיין "רצון אחרים מפני רצונך"כה, אַז ס׳ווערט נתבטל "רצון אחרים", לשון רבים, די העלמות פון עולם הזה – וועלכע גיבן אַן אָרט צו אַ טעות האָבן און מיינען אַז עס זיינען דאָ ח״ו שתי רשויות, ווי עס שטייט: "נעשה" לשון רבים "והרוצה לטעות וכו'״כו – און דורך דעם ווערט מען אַ פּאַסיקע כלי צו אויפנעמען אַלע השפּעות פון יוסף צדיק יסוד עולם.

Likkutei Sichos, Volume 3, p. 805ff. (Adapted from a sichah delivered on Shabbos Parshas Vayeishev, 5720 [1959])

(משיחת ש״פ וישב תש״כ)